Pater Jan Somers overleden.

Jan werd geboren op 1 augustus 1940 te Nistelrode, als derde kind in een gezin van zes kinderen, allemaal jongens. Hij wilde al jong priester worden en ging na de lagere school naar het kleinseminarie van de paters Norbertijnen in Heeswijk. Zijn roeping om priester te worden veranderde in een roeping om missionaris te worden. Voor zijn ouders was die verandering moeilijk te begrijpen, maar zij stemden er uiteindelijk mee in. Jan volgde de opleiding tot Missionaris van Afrika (Witte Pater) in St. Charles (Esch) en in Dorking (Engeland) en Totteridge (Engeland). In Totteridge werd Jan op 29 juni 1965 lid van onze Sociëteit door het afleggen van de missionariseed, en op 2 juli 1966 werd hij priester gewijd in Princenhage (bij Breda).

Jan was rustig van aard, had een gezond oordeel en een goed verstand. Hij was optimistisch, vriendelijk en kon met iedereen opschieten. Hij was aangenaam gezelschap en was altijd bereid om een dienst te verlenen. Hij was ook een harde werker, een eigenschap die hem soms wat stug maakte.

Na zijn priesterwijding keerde Jan terug naar Engeland en volgde in Oak Lodge (Londen) een pastorale cursus van drie maanden. Daarna vertrok hij op 14 december 1966 naar Tanzania waar hij gedurende zes maanden in het talencentrum van Kipalapala het Swahili leerde en kennis maakte met de plaatselijke cultuur. Aan het einde van de taalcursus werd Jan benoemd voor de parochie Kibara in het bisdom Mwanza. Daar leerde hij Sukuma, een taal die in een groot deel van het bisdom wordt gesproken. Hij wist deze taal goed meester te worden, wat hem in staat stelde om gemakkelijk met mensen in contact te komen.

In 1971 was Jan enkele maanden in het kleinseminarie van Nyegezi om de econoom te vervangen en ging vervolgens naar de parochie Kahangala. Toen het parochiecentrum werd verplaats naar Magu, een plaats die belangrijker was dan Kahangala, verhuisde Jan mee en bleef daar tot 1981.

In oktober 1981 werd Jan benoemd voor Sengerema, een grote stad met meer dan 50.000 inwoners. Naast een grote middelbare school was er ook een groot ziekenhuis van 300 bedden, gerund door de Broeders van Johannes de Deo en de Liefdezusters van de Heilige Carolus Borromeus (zusters van Onder de Bogen) hadden er vijf beroepsopleidingen voor verpleging, vroedvrouw, laborant, radiologie en assistent-arts. Behalve het gewone werk in de parochie hadden Jan en zijn medebroeders ook veel werk met het geven van pastorale zorg binnen deze instellingen. Na twaalf jaar in Sengerema te zijn geweest ging Jan naar de parochie Buhingo waar slechts 4% van de bevolking katholiek was. Het overgrote deel van de bevolking was gehecht aan de Traditionele Afrikaanse Godsdienst. Jan bleef zeven jaar in Buhingo.

In november 2000 ging Jan naar de Nzera, in het bisdom Geita, om daar een nieuwe parochie mee op te richten. Gewoontegetrouw ging hij graag op safari naar de dorpen om de gemeenschappen te bezoeken. Bij die pastorale bezoeken werd hij getroffen door het grote aantal mensen met een handicap (veelal vanwege polio) die totaal van anderen afhankelijk waren. Hij begon voor deze mensen met het organiseren van naaicursussen die drie weken duurden. De naaimachines die zij gebruikten mochten zij meenemen, op voorwaarde dat zij die niet zouden verkopen. De bedoeling was dat ze met die naaimachines in hun eigen levensonderhoud zouden voorzien en zo een beetje zelfstandigheid konden opbouwen. Twee broers van Jan begonnen voet- en handnaaimachines te verzamelen en in orde te maken om te versturen. In de loop der jaren werden dat er honderden en misschien wel enkele duizenden. Ook stuurden zij in die jaren vele tientallen driewielers en rollators.

Toen de Witte Paters in juli 2004 de parochie Nzera overhandigden aan diocesane priesters, verhuisde Jan naar het bisdom Kahama waar hij gedurende een jaar werkte in de parochie Iboja met 4.000 katholieken, verspreid over 40 buitenposten. Ook daar organiseerde hij weer een naaicursus voor 50 gegadigden, met voor ieder een naaimachine en voor sommigen een driewieler.

In april 2005 verhuisde Jan terug naar het bisdom Mwanza, en kwam in de historische parochie Bukumbi. Toen in 1883 koning Mutesa de Witte Paters verdreef uit Oeganda, vestigden deze missionarissen, waaronder pater Simeon Lourdel, zich in Bukumbi waar zij twee jaar bleven voordat ze terug konden keren naar Oeganda.

Toen Jan er kwam had Bukumbi 7.000 katholieken verspreid over 30 buitenposten. Er was een technische school, een opleiding voor catechisten, een middelbare school voor meisjes en een lagere school. Dat betekende veel pastorale activiteiten voor al die instellingen. In januari 2007 werd Jan pastoor van deze parochie en tevens deken van het dekenaat. Opnieuw organiseerde hij naaicursussen van 3 weken voor mensen met een handicap, met voor elk een naaimachine en voor sommigen een driewieler of rollator. In het eerste jaar volgden 27 personen die cursus, in het volgende jaar waren er 50 deelnemers. Tussen de bedrijven door schreef Jan de geschiedenis van de parochie ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan (1883-2008).

In november 2009 was de parochie het slachtoffer van een nachtelijke roofoverval; Jan werd met een zwaar voorwerp op zijn hoofd geslagen: de wond moest met zes hechtingen gehecht worden. Jan zei vrij laconiek: “Ik dacht dat mijn schedel zou barsten!” Gelukkig herstelde hij vlug en bleek niemand langdurige gevolgen van de overval te hebben ondervonden.

In 2013 verhuisde Jan naar de nieuwe parochie Usagara, een buitenpost van Bukumbi die nu zelf parochie werd met 18 buitenposten. Hij werkte daar samen met Afrikaanse Witte Paters: een uit Burkina Faso, een uit Rwanda en later nog een stagiaire uit Congo. Het was in Usagara dat Jan, op 5 december 2015, plotseling ziek werd. Na behandeld te zijn in de ziekenhuizen van Bukumbi en Dar-es-Salaam kwam Jan naar Nederland voor verder onderzoek en voor revalidatie.

Jan kreeg een appartement in St. Charles in Heythuysen om weer op krachten te komen. Al het mogelijke werd gedaan om de revalidatie succesvol te laten zijn, in de hoop dat Jan weer terug zou kunnen gaan naar Usagara. Helaas mocht dat niet zo zijn. Wel is Jan, vergezeld van familieleden en een Witte Pater, in 2017 enkele weken terug kunnen gaan naar Tanzania om daar, met een jaar vertraging, zijn “50+1”-jarig priesterjubileum te vieren.

Door zijn ziekte nam zijn leven een heel andere wending. De actieve Jan die altijd klaar stond en nooit te moe was, moest nu wennen aan een leven waarin anderen voor hem klaar moesten staan. Medebroeders hebben jarenlang tijd en energie geïnvesteerd om hem bij te staan in zijn pogingen om weer te kunnen spreken, maar het resultaat was miniem. Zijn familie is voor Jan een geweldige steun geweest door hem met grote regelmaat te komen bezoeken en door met grote edelmoedigheid en inzet zijn projecten in Tanzania te blijven steunen. Medebroeders hebben hem trouw bezocht in verpleeghuis De Kreppel in Heythuysen, waar hij op 9 november 2022 naartoe verhuisde toen hij steeds meer zorg nodig had. Medewerkers van de thuiszorg in St. Charles, medewerkers van de verpleging in De Kreppel, therapeuten in verschillende disciplines, allen hebben Jan begeleid met hun kunde, hun aandacht en hun liefde. Ook het coördinatieteam van de Witte Paters heeft Jan begeleid door hem regelmatig te bezoeken en hem te voorzien van al wat hij nodig had.

Dit jaar is het 60 jaar geleden dat Jan priester werd gewijd. De Jubilarissendag was gepland op dinsdag 30 juni en alles was geregeld zodat Jan en zijn familie aanwezig konden zijn bij dat feest. Maar op maandag 29 juni, daags voor die Jubilarissendag, kreeg Jan plotseling hoge koorts en veel pijn. Het was voor hem niet meer mogelijk om naar St. Charles te komen. Zijn broers hebben Jan die maandag nog een bezoek gebracht, en op de feestdag zelf zijn ze toch aanwezig geweest. Aan het einde van de feestdag hebben zij Jan een laatste maal bezocht. Enkele uren na hun bezoek is Jan vredig overleden.

Op maandag 6 juli 2026 zullen we om 14.30 uur afscheid nemen van pater Jan Somers tijdens een Eucharistieviering in de kapel van Huize St. Charles in Heythuysen en hem ter ruste leggen op het kerkhof aldaar.

Namens de familie
Rinie Somers
Kapelstraat 7
5476 KJ Vorstenbosch

Namens de Witte Paters
Jozef de Bekker
Op de Bos 2
6093 NC Heythuysen