VASTENTIJD en
RAMADAN
TERUGKEER NAAR GOD (1)
Dit jaar, 2008, begint de Ramadan, de vastentijd voor
de Moslims, met de nieuwe maan van 31 augustus (2). 1 september is dan de eerste vastendag.
De veertigdaagse Vastentijd voor de Katholieke
Kerk had dit jaar als begindatum Aswoensdag die op de 6de
februari 2008 viel(3).
Deze twee perioden van geestelijke verdieping, gebed
en onthouding, hebben een aantal overeenkomsten. Het is dus niet verwonderlijk
dat er een kleine spraakverwarring ontstaat als wij, katholieken, ons specifiek
woordgebruik voor vasten en onthouding toepassen op de ‘Vastentijd van de Moslims’. Van de andere kant, deze
spraakverwarring is misschien ook het teken van iets anders, iets nieuws. Geleidelijk
aan wordt de Nederlandse cultuur en de Nederlandse taal het kader waarin de
Islam van de Nederlandse Moslims zich beweegt en uitdrukt. Maar op het
ogenblik blijven de verschillen in de praktijk nog erg groot.
VASTENTIJD VAN DE KATHOLIEKEN
De Katholieken weten over het algemeen wel dat de
Veertigdaagse Vastentijd een periode van voorbereiding is op het Feest van
Pasen. Het Hebreeuwse volk heeft veertig jaar door de woestijn getrokken eer
het Beloofde Land te bereiken. Op de zelfde manier accepteren de gelovige
christenen een beproevingstijd van veertig dagen om zich voor te bereiden op
het nieuwe leven dat Christus ons biedt, Hij die nu over de dood en het lijden
heengegaan is. In de Vastentijd van de Katholieken is er dus een soort spanningsveld naar een
toekomstig feestelijk gebeuren. Dit vindt zijn uitdrukking in het zoeken en vragen
om vergeving en in de boetedoening voor onze weigeringen, onze opstand tegen
God en onze ‘zonden’. De laatste jaren wordt er minder de nadruk gelegd op het
zich onthouden van eten en drinken. Wat vooral belangrijk is, is de inwendige bekering en het delen met andere mensen.
DE RAMADAN-MAAND VAN DE ISLAAM
De feesten van de Islam, in tegenstelling met de
joodse en christelijke feesten, zijn geen vieringen van een historische gebeurtenis
of iets dat in de toekomst zal komen. Het is een godsdienstige praktijk, opgelegd
door de Koran (2,183-187), zonder dat er in de tekst iets staat over de
symbolische betekenis; of zonder dat er enige verklaring over gegeven wordt.
Zoals voor de meeste godsdienstige praktijken in de Islam gaat het allereerst
om onderwerping en gehoorzaamheid. Tegenover
God, herneemt de mens zijn plaats van nederige aanbidding.
Maar er is nog en ander belangrijk gegeven dat de
geestelijke diepte van deze maand van vasten komt verrijken. Het gaat erom open
te staan voor het Woord van God, van de Openbaring. Inderdaad, de tekst die de vastenmaand
voorschrijft, gaat verder: “De Koran is geopenbaard gedurende de maand Ramadan.
Het is de Richtingwijzer voor de mensen. Een duidelijke uitdrukking van de
Richting en de Wet.” (2,185) Een feestelijke viering herinnert daar aan: De
Nacht van de Bestemming.
DE NACHT VAN DE BESTEMMING
Deze nacht wordt gevierd tegen het einde van de
Ramadan. Een precieze datum kan niemand van te voren geven. Meestal valt het op
de 27 ste dag van de vastenmaand. De uitdrukking “Nacht van de
Bestemming” of “Nacht van het Besluit”komt uit de Koran: “Ja, wij hebben het laten nederdalen tijdens de Nacht van de
Bestemming. Wie zal je de betekenis van de Nacht van de Bestemming leren
kennen?” (C 97) De moslims lezen in deze tekst een verwijzing naar de
neerdaling van de ‘Openbaring’ van de
Koran aan Mohammed. De tekst gaat verder met een beschrijving van de
gebeurtenis in een terminologie die voor ons katholieken de Kerstnacht
oproept : “De Engelen en de Geest dalen deze nacht neer… Zij is Vrede en Heil
tot het aanbreken van de dag.”
Tijdens de vastenmaand is er onder de Moslims een
speciale en hernieuwde aandacht voor de Heilige Koran. In sommige kringen wordt
op achtereenvolgende avonden de volledige tekst van de Koran gelezen. Dit
gebeurt in groepen of op persoonlijk niveau. Deze herlezing van de tekst gaat
in vele gevallen gepaard met een serieus verlangen zijn leven in
overeenstemming te brengen met de wil van God, zoals de Openbaring die aangeeft..
EEN MOEILIJKE, EN RELIGIEUZE
BELEVING
Voor veel Moslims in Europa is een regelmatige
beleving van hun religieuze praktijken, zoals de vijf dagelijkse gebeden en de
bijeenkomst en het gebed in de moskee op vrijdag, moeilijk uit te voeren. De
werktijden stemmen niet overeen met het gebedsrooster
of er zijn geen gebedsplaatsen in de buurt. Vaak wordt het
vasten gedurende de Ramadan de enige en voornaamste uitdrukking waarmee de
gelovige moslim laat zien dat hij tot de moslimgemeenschap behoort. Bovendien
toont hij daarmee zijn trouw aan de Wet van God. Het grootste deel van de
overigens niet-praktiserende gelovigen zal zeggen: “Ik ben moslim. Ik vast
tijdens de Ramadan.”
Maar vasten, in de Islam, is niet gemakkelijk! Men
moet van zonsopgang tot zonsondergang, zich onthouden van alle eten en drinken,
roken en van alle seksuele activiteit. Pas als het donker is geworden kan het
gewone natuurlijke keven hervat worden. Aangezien het niet om een boetedoening
gaat, wordt het einde van een dag van vasten gevierd met een wel voorziene dis.
Soms komen verschillende families of buren bij elkaar om samen te vieren en te
eten. De leden van een moslimgemeenschap drukken daarmee uit dat ze bij elkaar
horen. Tegen het eind van de nacht wordt er meestal nog eens copieus gegeten
voordat een nieuwe dag van onthouding te begint.
De maand Ramadan is vaak een gelegenheid om zich meer
in geloof en godsdienst te verdiepen. Op de gebedsplaatsen en in de moskeeën
wordt er tot ’s avonds laat gepreekt en gebeden en er wordt
godsdienstonderricht gegeven aan de gelovigen. De Ramadan is op deze manier,
net zoals onze Veertigdaagse Vasten, een tijd van bekering en terugkeer tot het
gebed. Deze periode van inspanning duurt een volledige maanmaand, dus 28 of 29
dagen, maar de invloed ervan kan veel langer doorwerken. Dit hangt af van de
inzet en de geest waarin deze geprivilegieerde tijd beleefd is.
WELKE HOUDING VOOR ONS, KATHOLIEKEN?
Bij het zien van de strengheid van de manier van
vasten inde Islam, kunnen sommigen onder ons geneigd zijn een vergelijking te
maken tussen Ramadan en Veertigdaagse Vasten. Heldenmoed van de een staat
tegenover diepte van de ander, met het gevaar aan het meest essentiële voorbij
te gaan. Het gaat er helemaal niet om een wereldrecord van versterving of
boetedoening te behalen. Dat zou in flagrante tegenspraak
zijn met de Koran: “God wil, voor u, het gemakkelijke…” (2,185) en met het
Evangelie: “Mijn juk is licht en mijn last gemakkelijk te dragen…” (Mt. 11.30)
Het vasten
is geen tak van sport waarin christenen en moslims tegen elkaar strijden om de
medaille van de beste gelovige te behalen. Bij het voorschrift van de
vastentijd voegt de Koran er aan toe : “Misschien
zult gij God vrezen…” En de christen kan deze woorden
uit de Heilige Schrift niet vergeten: “Het is door genade dat u gered bent…het
komt niet van uzelf, maar het is een gave van God.” (Ephesenbrief, 2.8) Zowel
voor de Islam als voor het Christendom moet vasten een
middel blijven om de gaven en vergeving die God aanbiedt, te ontvangen. Een
deur die altijd openstaat, kun je niet nog eens openbreken! De Veertigdaagse
Vasten en de Ramadan herinneren ons eraan dat God niet vraagt om acrobaten of
sporthelden, maar om gelovigen. God
laat zich niet beďnvloeden door al onze pogingen en prestaties, maar Hij geeft
zich wel aan onze zwakheid.
BOODSCHAP MET ZEGENWENS
Ieder jaar stuurt de Katholieke Kerk een boodschap en
zegewens aan de Moslims van de gehele wereld bij gelegenheid van de Ramadan en
het feest dat deze maand besluit.
Niets weerhoudt ons, in parochies,
gebedsgroepen, of kloostergemeenschappen, hetzelfde te doen. Wij kunnen altijd
een brief met onze wensen sturen naar een moslimgemeenschap bij ons in de
buurt, een getuigenis van onze sympathie en gebed voor hen. Een dergelijk
gebaar wordt zeker geapprecieerd en kan misschien het begin zijn voor verdere
ontmoetingen.
De overtuiging van zoveel gelovige moslims, die
tijdens de Ramadan met een grotere inspanning bidden en vasten, kan alleen maar
bij ons christenen een soort geestelijke ondersteuning geven. Het kan vragen
oproepen over onze eigen manier van trouw zijn aan ons geloof, over
onze manier van bidden, over onze toewijding en overgave aan Christus, ondanks
alle moeilijkheden die we kunnen tegenkomen. Alles is goed, als God maar beter
gediend wordt, beter gekend wordt, en vooral beter bemind wordt.
1) Vrij naar een artikel van J.M.Gaudeul, M.Afr.
lid van het Secretariaat van de Relaties met de Islam.
Tijdschrift ‘Se compendre’ Adresse:
71, rue de Grenelle, 75007 Paris.
Website :
www.comprendre.org/act.htm
2) De kalender voor de Moslims heeft 12 maanmaanden van 28 of 29
dagen. Het jaar telt 354 dagen, 11 dagen minder dan de westerse manier van
tellen, die afhankelijk is van de zon. De Ramadan (naam van een maanmaand)
verschuift dus elk jaar 11 dagen naar voren.
3) De Vastentijd in de Katholieke Kerk begint op Aswoensdag, zes
en een halve week voor het Hoogfeest van Pasen, dat gevierd wordt rond de
eerste volle maan na het begin van de lente, dat was dit jaar 2008 op 21 maart. De berekening van de
datum van Pasen is vrij ingewikkeld.
Webmaster-NL |
![]() |